İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nın faaliyete geçmesinden itibaren zaman içerisinde çeşitli nedenlerle bir çok aracı kurum kapanmak veya katılmak zorunda kalınmış ve bunun sonucunda da bu aracı kurumlarda hesabı bulunan yatırımcılarımız zor duruma düşmüşlerdir.Bazı yatırımcılarımız çeşitli şekillerde alacaklarının bir kısmını da olsa tahsil etmekle birlikte çok sayıda yatırımcımızın mağduriyetleri yıllardır devam etmiş ve halen de devam etmektedir.

Bu somut gerçekler karşısında yasa koyucu tarafından geç de olsa bir çözüm ortaya konulmuş ve 18.12.1999 tarih ve 23910 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda değişiklik yapan 15.12.1999 tarih ve 4487 sayılı Kanun’un Geçici 2’nci maddesinde “Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce,Sermaye Piyasası Kurulu tarafından tüm yetki belgeleri iptal edilen aracı kurumların,sermaye piyasası faaliyetlerinden doğan alacak sahiplerinin alacaklarının Fonun olanakları da dikkate alınarak belirlenen esaslar dahilinde kısmen ödenmesini temin için özel bir Fon kurulması ve bu konudaki uygulamanın esas ve usullerini belirlemeye ve gerekli düzenlemeleri yapmaya Bakanlar Kurulu’nun yetkili olduğu” yönünde bir düzenleme yapılmıştır.

Söz konusu Yasa’nın yürürlüğe giriş tarihi olan 18.12.1999 tarihinden itibaren yapılan çalışmalar sonucunda bu konudaki uygulamalara esas olacak Yönetmelik hazırlanmış ve nihayetinde Özel Fon kurulmuştur.Bakanlar Kurulu’nun,06.Temmuz.2001 tarih ve 24454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren,14.05.2001 tarih ve 2001/2561 tarihli Kararı ile yürürlüğe konulan Özel Fon’a ilişkin Yönetmelik artık uygulamadadır.Söz konusu Yönetmelik’in uygulanmasında karşılaşılacak sorulara ilişkin açıklamalarımdan önce Resmi Gazete’de yayımlanmış Yönetmelik metnini aynen aktarmak istiyorum.

4487 Sayılı Kanun Uyarınca Kurulan Özel Fonun İşleyişine İlişkin Usul ve Esaslar ------------ Hakkında Yönetmelik ------------

Amaç ve kapsam

Madde 1: Bu Yönetmeliğin amacı,2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda değişiklik yapan 4487 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarih olan 18/12/1999 tarihinden önce Kurulca tüm yetki belgeleri iptal edilen aracı kurumların sermaye piyasası faaliyetlerinden doğan alacak sahiplerinin Fonun imkanları da dikkate alınarak,alacaklarının kısmen ödenmesini teminen kurulan özel Fona ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Dayanak

Madde 2: Bu Yönetmelik, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda değişiklik yapan 15/12/1999 tarihli ve 4487 sayılı Kanunun geçici 2. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Kısaltmalar

Madde 3: Bu Yönetmelikte geçen;

Kurul : Sermaye Piyasası Kurulunu,

Fon : 15/12/1999 tarihli ve 4487 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesine dayanılarak kurulan özel Fonu,

İMKB : İstanbul Menkul Kıymetler Borsasını,

Takasbank : İMKB Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini,

İİK : İcra ve İflas Kanununu, ifade eder.

Fondan yararlanacaklar

Madde 4: 18/12/1999 tarihinden önce,Kurulca tüm yetki belgeleri iptal edilen aracı kurumların alacak sahiplerinin,sermaye piyasası faaliyetlerinden doğan alacakları fon kapsamındadır.Ancak,Fondan ödeme yapılabilmesi için,18/12/1999 tarihinden önce veya sonra aracı kurumlar hakkında iflas davası açılması ve iflas tasfiyesinde alacakların borç ödemeden aciz belgesine bağlanmış olması gerekir.

Fondan ödeme yapılacak alacaklılar listesi

Madde 5: İflas idarelerince,4 üncü madde kapsamında yer alıp iflas tasfiyesinde alacağı borç ödemeden aciz belgesine bağlanmış alacaklılar dikkate alınarak,her bir alacaklının adı, soyadı veya ticaret unvanı,ikametgahı veya merkez adresi,iflas tasfiyesi sırasında kendisine yapılan ödemeler,söz konusu ödemelerin tarihleri ile borç ödemeden aciz belgesine bağlanan alacak tutarları yer alacak şekilde birer liste hazırlanarak Takasbank’a gönderilir.

Alacak tutarının hesaplanması

Madde 6: Takasbank tarafından,iflas idarelerince hazırlanan listelerde yer alan borç ödemeden aciz belgesine bağlanmış alacak tutarları bu madde ile 7 nci madde hükümlerine göre hesaplanır ve her bir alacaklıya yapılacak ödeme tutarı belirlenir.Alacaklılara Fondan yapılacak ödemelerde bu tutar esas alınır ve Fondan başkaca ödeme yapılmaz.

Takasbank tarafından yapılacak hesaplamalarda iflas tasfiyesinde düzenlenen borç ödemeden aciz belgesine bağlanmış alacak tutarı,aracı kurumların yetki belgelerinin iptal edildiği tarihte geçerli T.C.Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Amerikan Dolarına çevrilir.Bu aracı kurumların iflasının açılmasından sonra iflas tasfiyesi sırasında yapılan ödemeler,ödemenin yapıldığı tarihte geçerli T.C.Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Amerikan Dolarına çevrilerek,dolar bazında hesaplanan alacaktan mahsup edilir.Bu suretle bulunan bakiye,borç ödemeden aciz belgesine bağlandığı tarihte geçerli olan T.C.Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilir ve fondan alacaklılara yapılacak ödeme tutarı tespit edilir.

Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak ödemelerde,Amerikan Doları bazında asıl alacaktan mahsup edilen ara ödemeler tutarı,alacağın borç ödemeden aciz belgesine bağlandığı tarih itibariyle T.C.Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilir ve 7 nci maddede azami ödeme tutarından indirilerek,hak sahiplerine yapılacak ödemenin azami tutarı belirlenir.

Takasbank tarafından bu madde uyarınca yapılacak hesaplama işlemleri, listelerin Takasbank’a ulaşmasından itibaren 30 gün içerisinde tamamlanarak her bir alacaklı için Fondan yapılacak ödemelere esas teşkil edecek tutarları gösteren listeler iflas idarelerine gönderilir.

Azami Ödeme Tutarı

Madde 7: 31/12/2000 tarihine kadar bir alacak sahibine yapılacak ödeme tutarı,2 milyar Türk Lirasını aşamaz.Bu tutar,1/1/2001 tarihinden sonra her yılın ilan edilen yeniden değerleme katsayısı oranında arttırılır.

Fondan iflas idarelerine ödeme yapılması

Madde 8: Fondan ödeme yapılacak alacaklılar listelerinde yer alan toplam tutarlar,listelerin iflas idarelerince Kurula iletilmesini müteakip,Kurulun uygun görüşü üzerine,İMKB Başkanlığınca ilgili iflas daireleri adına açılacak özel hesaplara yatırılır.İflas daireleri bu hesaplara yatırılan tutarları,ödemeleri aksatmayacak şekilde günlük olarak nemalandırmak zorundadır.

Kurul,ödemelerin bu Yönetmelik hükümlerine uygun yapılmasını teminen, kesinleşmiş sıra cetveline,iflas dosyasındaki belgelere,iflas idaresi ve iflas dairesinden talep edebileceği belgelere dayanarak karşılıklı inceleme yapma ve bu madde ile diğer ilgili mevzuat hükümlerine aykırı ödeme taleplerini reddetme hakkını haizdir.

Alacaklılara yapılacak ödemeler

Madde 9: Hak sahiplerine yapılacak ödemeler Fondan ödeme yapılacak alacaklılar listesi çerçevesinde iflas dairelerince gerçekleştirilir.Ödemeler en geç,alacaklının başvurusunu takip eden ilk iş günü yapılır.

İlgili aracı kurumun iflasının kapanmasından sonra fondan ödeme yapılmaz.

Bu Yönetmelik kapsamındaki ödemelerin tamamının yapıldığı,ilgili iflas dairelerinin yazılı beyanlarıyla tespit edildikten sonra,ancak her halükarda 5 yıl içerisinde, alacaklılar tarafından talep edilmeyen ve iflas dairelerinin hesaplarında kalan tutarlar İMKB’ye iade edilir.

Fondan ödeme yapılamayacaklar

Madde 10: Müflis aracı kurumdan alacaklı görünen ortakları,yönetim kurulu ve denetleme kurulu üyeleri,personeli ile bunların eşlerine ve üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısımlarına ve sermaye piyasası kurumlarına bu Yönetmelik kapsamında ödeme yapılmaz.Ödeme anında alacaklıdan,bu madde kapsamında değerlendirilebilecek bir ilişkinin mevcut olmadığına dair yazılı beyan alınır.

Fon varlığının yetersiz kalması

Madde 11: Fonun,yapılacak ödemeleri karşılamaya yetmemesi halinde, 5 trilyon Türk Lirasını geçmemek üzere,Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenecek ek kaynak,İMKB tarafından karşılanır.

Alacağının tamamını alamayan alacaklılar

Madde 12: Alacaklıların, bu Yönetmelik uyarınca yapılan ödemeleri aşan alacaklarını genel hükümler gereğince talep hakları saklıdır.

İMKB’nin halefiyeti

Madde 13: İMKB,yaptığı ödemeler için,borç ödemeden aciz belgesi sahiplerinin haklarına halef olur.

Yürürlük

Madde 14: Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 15: "Bu Yönetmelik hükümlerini Sermaye Piyasası Kurulunun ilgili olduğu Bakan yürütür."

Özel Fon’a ilişkin Yönetmelik Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih olan 06.07.2001 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Bu Yönetmelik’in mesnedi olan 4487 Sayılı Kanun’un 2’nci maddesinde,Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihi izleyen 2 ay içinde İstanbul Menkul Kıymetler Borsası tarafından Özel Fon’a 10 Trilyon Türk Lirası tahsis edilmiş ve bu tahsisin nemalandırılması gerektiği hükme bağlanmıştır.Ancak Yönetmelik’in 11’inci maddesi ile Fon’a ek kaynak sağlanması olanağı da getirilmiştir.

Özel Fon, 18.12.1999 tarihinden önce yetki belgeleri iptal edilmiş ve aynı zamanda Sermaye Piyasası Kurulu tarafından haklarında iflas davaları açılmış olan bulunan toplam 16 aracı kurumdan alacaklı yatırımcılara yönelik olup bu aracı kurumlar ise Ali Alpay Menkul Değerler A.Ş., Türkinvest Menkul Değerler A.Ş., Başak Menkul Değerler A.Ş., Çarmen Menkul Değerler A.Ş.,Birikim Menkul Değerler A.Ş., Boğaziçi Menkul Değerler A.Ş., Kazanç Menkul Değerler A.Ş.,Emper Menkul Değerler A.Ş.,Marmara Menkul Değerler A.Ş., Önder Menkul Değerler A.Ş.,Salahsun Hekimoğlu Menkul Değerler A.Ş., Pasifik Menkul Değerler A.Ş.,Semih Menkul Değerler A.Ş., Tür Menkul Değerler A.Ş., Uğur Menkul Değerler A.Ş. ve Yener Kaya Menkul Değerler A.Ş. unvanlı aracı kurumlardır.

Yönetmelik dikkatle incelendiğinde görülecektir ki,bir aracı kurumun Özel Fon kapsamında değerlendirilebilmesi için 18.12.1999 tarihinden önce Sermaye Piyasası Kurulu tarafından tüm yetki belgelerinin iptal edilmiş olması ve 18.12.1999 tarihinden önce veya sonra hakkında iflas davası açılması gerekmekte olup bu iki koşulun birlikte bulunması gerekmektedir.

Buna karşılık yatırımcıların veya genel anlamda ilgili aracı kurumdan alacaklı bulunanların Özel Fon’a yönelik taleplerinin karşılanması için de iki koşulun aynı anda varlığı zorunludur.Bu koşullar ise alacağın sermaye piyasası faaliyetlerinden doğmuş olması ve alacaklı olunan ilgili aracı kurumun iflas tasfiyesi işlemlerinin sonucunda alacağın borç ödemeden aciz belgesine bağlanmış olmasıdır.

Yönetmelik’in 7’nci maddesinde belirlenen azami ödeme tutarı ise,arada yapılmış ödemeler de dikkate alınmak koşuluyla, 31.12.2000 tarihine kadar 2 Milyar Türk Lirası olup 01.01.2001-31.12.2001 dönemi için ise % 56 oranındaki 2000 yılı yeniden değerleme katsayısı oranında yapılan artırımla 3.120.000.000 TL. tutarındadır.

Özel Fon kapsamında değerlendirilen alacakların hak sahiplerine ödenmesi ilgili iflas idaresi tarafından yapılacak olup bu ödemeleri aşan alacaklar içinse hak sahiplerinin genel hükümler aracılığıyla alacaklarını talep etme hakları mahfuzdur.

Yukarıda aynen aktardığım Yönetmelik metni ve sonrasında açıklamalarım doğrultusunda adı geçen aracı kurumlardan belirtilen koşullarda alacak sahibi olan yatırımcılarımızın konuyu yakından takip ederek geç de olsa kısmen de olsa alacaklarını tahsil etme olanağına kavuşmuş bulunmaları olanağını değerlendirmeleri gereklidir.

Saygılarımla,

Av.Murat ESEN

02.08.2001