SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Bu çalışmada, 26 Ekim 1987 - 1 Şubat 2002 dönemi İMKB-100 endeksi günlük ve seanslık kapanış değerleri kullanılarak anomali testleri aracılığıyla İMKB’nin zayıf formda etkin olmadığı kanıtlanmış ve borsadaki önemli sayılabilecek mevsimsel anomalilere, olası nedenleriyle birlikte değinilmiştir. Elde edilen bulgulara göre endeksin belli dönemlerde mevsimsel trendler gösterdiği, dolayısıyla geçmiş fiyat hareketlerinin kullanılarak gelecekteki fiyatların kısmen öngörülebilir olduğu, bu nedenle de İMKB’nin zayıf formda dahi etkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmalarda elde edilen mevsimsel anomaliler aşağıda özetlenmiştir:

1. Günlük Anomalilere İlişkin Olarak:

İncelenen tüm dönemler için en yüksek getiri, uluslararası bulgulara paralel olarak cuma günleri; en düşük getiri ise salı günleri gerçekleşmiştir. Ancak son yıllarda, 1994 Haziranı’nda takas süresinin iki güne çıkmasıyla pazartesi günleri en düşük, perşembe günleri de en yüksek getirisiyle dikkat çekmiştir. Yine de bu son bulgular genel trend olan hafta başından sonuna doğru yükselen getirileri bozmaya yetmemiştir. Ayrıca yapılan istatistiki testlerin sonuçları da bulunan anomaliyi desteklemektedir.

İncelenen tüm dönemlerde, yine uluslararası bulgulara paralel olarak standart sapması, yani dalgalanması en yüksek gün pazartesi, en düşük gün ise cuma günü olmuştur.

Haftanın günleriyle ilgili olarak, arka arkaya iki hafta arasında da ilişki bulunmuştur. Haftanın son işlem günü pozitif ya da negatif kapanmışsa, sonraki haftanın ilk işlem günü de aynı yönde etkilenmiştir.



2. Seanslık Anomalilere İlişkin Olarak:

Birinci seanslar ortalamada ikinci seanslardan daha yüksek getirili olmuştur. Bunun yanında, en yüksek getiriye perşembe günü birinci seansta, en düşük getiriye de pazartesi günü ikinci seansta rastlanmıştır. Bütün bu bulgular istatistiki olarak da önemli bulunmuştur.

Haftanın günlerinde elde edilen bulgulara paralel olarak standart sapması, yani dalgalanması en yüksek seans pazartesi günü birinci seans, en düşük seans ise cuma günü ikinci seans olmuştur.

Seanslar arası getiriler, yönleri bakımından incelendiğinde ikinci seansların ortalamada %55 ihtimal aynı günün birinci seanslarıyla aynı yönde hareket ettiği sonucuna varılmıştır. İkinci seansların bir sonraki günün ilk seanslarını etkilemesi ise daha ilgi çekicidir. Eğer ikinci seans pozitif getirili olmuş ise, izleyen günün birinci seansı da %60 ihtimal pozitif olmakta; fakat eğer ikinci seans negatif getirili olmuşsa, izleyen günün ilk seansı için net bir yön belli olmamaktadır.



3. Aylık Anomalilere İlişkin Olarak:

Günlük bazda en yüksek getiri sağlayan ay ocak ayıdır. Bu ayı sırasıyla, aralık, haziran ve nisan ayları takip eder. En düşük günlük getirili ay ise ağustos ayıdır. Bu ayı da sırasıyla, mayıs ve temmuz ayları izler.

Diğer aylara nazaran yılın ilk ve son ikişer ayında piyasada volatilite yüksek çıkmıştır. Bunun yanında standart sapması en yüksek olan ay şubat; en düşük olan ay ise hazirandır.

Endeksin en çok zirve yaptığı ay ise ocak ayıdır. Endekste görülen bütün üç aylık zirvelerin yaklaşık yedide biri ocak aylarında gerçekleşmiştir. Endeksin en çok dip yaptığı aylar ise temmuz ve eylül aylarıdır. Bu aylarda da endeks toplam üç aylık diplerin yaklaşık beşte ikisini yapmıştır.

Ayların ilk ve son ikişer günleri de karlı günler olarak öne çıkmıştır. Bu 4 özel günde günlük ortalamada kazanç, tüm günlerin yaklaşık iki katı kadar olmuştur. Yılbaşları incelendiğinde ise kazanç fark edilir bir şekilde artar. Yılın son ve ilk ikişer günlerinde ortalama günlük getiri normal günlerin yaklaşık 7 katıdır. Tüm bu sonuçlar da istatistiki testler tarafından desteklenmektedir.



4. Tatillik Anomalilere İlişkin Olarak:

Genel olarak hafta sonu dışındaki tüm tatiller öncesi iki günün ortalama getirisi (%0,77), tatil sonrası iki günün getirisinden 4 kat, tüm günlerin getirisinden ise 3 kat fazladır. Bu bulgu da uluslarası bulgulara paralellik göstermektedir. Fakat, İMKB’de bayramlara, yani uzun tatillere ilişkin değişik bir anomali mevcuttur. Bayramlarda borsadaki tatil etkisi çok daha yoğun olarak gözlemlenmektedir. Ayrıca Ramazan ile Kurban Bayramları arasında bir fark da göze çarpmaktadır. Kurban Bayramı öncesi iki günde endeks günlük ortalamada %2,1 artış gösterirken, bu oran Ramazan Bayramı öncesinde %1,2’dir. Kurban Bayramı sonrasındaki iki günde ise endeks günlük ortalamada binde bir oranındaki değer kaybıyla dikkat çekmektedir.

Tüm bu sonuçlar, İMKB’de hisse senedi getirilerinin takip edilebilir bir seyir izlediğini, fiyatların belli zaman dilimlerinde sistematik olarak aynı davranışsal özellikleri gösterdiğini, dolayısıyla söz konusu mevsimsel trendleri dikkatlice izleyen profesyonel bir yatırımcının normal üstü kar elde etmesinin olanaklı olduğunu göstermektedir. Oysa etkin piyasalar kuramına göre etkin bir piyasada geçmiş fiyat hareketlerini kullanarak normal üstü kar elde etmenin mümkün olmadığı belirtilmektedir.